0 Comments

praca licencjacka wzór, praca licencjacka przykład

C:\Users\Admin\Desktop\insert-1.jpg

KATEDRA PRAWA FINANSOWEGO

ZASADY EDYCJI PRAC MAGISTERSKICH I LICENCJACKICH

WYMOGI OGÓLNE

1.Objętość pracy, wraz ze stronami tytułowymi i bibliografią, powinna wynosić:

dla prac licencjackich – ok. 45 stron,

dla prac magisterskich – ok. 65 stron.

2.Struktura pracy powinna obejmować: wstęp, 3-4 rozdziały oraz zakończenie. Na końcu pracy powinien być umieszczony wykaz powołanych aktów prawnych, wykaz literatury, wykaz orzecznictwa, wykaz decyzji administracyjnych, wykaz schematów, wykaz tabel, wykaz załączników oraz załączniki.

3.Wstęp pracy powinien zawierać: tezę pracy (sformułowanie problemu badawczego), cele pracy, uzasadnienie wyboru tematu pracy, opis przedmiotu i struktury pracy, opis wykorzystanych metod badawczych oraz wskazanie stanu prawnego uwzględnionego w pracy.

4.Rozdziały powinny być podzielone na paragrafy. Nie dopuszcza się tworzenia podparagrafów. Każdy rozdział powinien zaczynać się i kończyć odpowiednio uwagami wstępnymi i uwagami końcowymi.

5.Zakończenie powinno zawierać postulaty de lege lata oraz postulaty de lege ferenda.

6.Literatura przedmiotu powinna obejmować pozycje książkowe i artykułowe. Literatura musi być zgromadzona w sposób zupełny, tj. umożliwiający przygotowanie pracy i sformułowanie wniosków.

7.Praca musi się opierać na aktualnych źródłach prawa, orzecznictwie, decyzjach lub interpretacjach podatkowych.

8.Każda strona pracy musi być opatrzona przypisami bibliograficznymi, źródłowymi lub odsyłającymi. Przypisy są sporządzane w celu identyfikacji źródeł, z których korzysta się przy pisaniu pracy. Odpowiednie zredagowanie przypisów świadczy o jakości warsztatu badawczego autora pracy, a także o jego rzetelności i uczciwości w korzystaniu z dorobku naukowego innych badaczy.

9.Wstęp i zakończenie oraz uwagi wstępne i końcowe nie muszą być opatrzone przypisami.

10.Praca przekazywana Promotorowi powinna być przygotowana w wersji jednostronnie drukowanej, oprawionej w miękką oprawę z przezroczystą, przednią okładką i grzbietem trwale łączącym kartki pracy.

Strona 2 z 7

WYMOGI EDYTORSKIE I TECHNICZNE

1.Tekst powinien być zredagowany, zgodnie z następującymi zasadami:

-czcionka: Arial Normal, rozmiar 12,

-interlinia: 1,5 wiersza,

-marginesy standardowe (górne, dolne, lewe i prawe: 2,5 cm),

-numeracja stron – zewnętrzny dolny róg.

2.Praca powinna być napisana w formie bezosobowej, np.

Należy wskazać; Warto zauważyć; Należy uznać; Można bowiem dostrzec; Trzeba więc przeanalizować; Uważa się; W piśmiennictwie podkreśla się; W orzecznictwie wskazuje się.

3.Nie dopuszcza się łączenia formy bezosobowej z formami osobowymi.

4.Po tytule pracy, rozdziału lub paragrafu nie stawiamy kropki.

5.Każdą myśl należy rozwinąć w nowym akapicie. Akapity nie mogą być jednozdaniowe. Jedna strona tekstu nie powinna zawierać więcej niż ok. trzy akapity.

6.Cytat umieszczony w tekście powinien być zapisany w cudzysłowie (bez kursywy). Cytowanie powinno być dokonane przez umieszczenie cytowanego tekstu w tzw. cudzysłowie apostrofowym („ ”). Z kolei cudzysłów tzw. niemiecki (» «) należy używać w przypadku, gdy występuje cudzysłów w cudzysłowie.

7.W  przypadku  cytatu  w  cytacie  należy  stosować  cudzysłowy  drugiego  stopnia,

a więc cudzysłowy ostrokątne («»), np.

„Prawa majątkowe to prawa mające wartość ekonomiczną. Jak pisał A. Wolter są to prawa «bezpośrednio uwarunkowane interesem ekonomicznym»”25.

8.Skracając przywoływany fragment tekstu, informujemy o tym, stawiając w miejscu skrótu wielokropek w nawiasie kwadratowym: […]

9.Wyrazy obcojęzyczne zapisujemy kursywą, np.

stricte, per se, prima facie, in fine, a maiori ad minus.

10.Tytuły książek, artykułów oraz glos powinny być napisane kursywą, np.

Zasada autonomii woli stron stosunków cywilnoprawnych w świetle prawa podatkowego

11.Tytuły czasopism i gazet powinny być napisane w cudzysłowie, krojem prostym,

np.

„Prawo i Podatki”; „Państwo i Prawo”; „Monitor Prawa Bankowego”, „Finanse Komunalne”, „Dziennik Gazeta Prawna”.

12.Kropka kończąca zdanie powinna być umieszczona za znakiem cudzysłowu, np.

„Komplementarny charakter w stosunku do dochodów własnych, jako źródło finansowania zadań własnych, ma subwencja ogólna z budżetu państwa”15.

13.W tekście numer przypisu umieszcza się bez spacji po wyrazie, przed przecinkiem. Na końcu zdania numer przypisu umieszcza się przed kropką, kończącą zdanie.

14.Zapis liczb w datach powinny być podane pełne miesiące, np. 12 maja 2001 roku. Zapis wyrazów „roku”, „wieku” w określeniach czasu – pełnym słowem, np. w XX wieku, w 1997 roku. Zapis dziesiątek lat, np. w latach dziewięćdziesiątych doszło do… (nie: w 40’ czy w 40-stych). Zapis procentowy – sześćdziesiąt procent (nie: 60%).

Strona 3 z 7

WYMOGI DOTYCZĄCE REDAGOWANIA PRZYPISÓW

  1. Przypisy powinny zostać umieszczone w tekście jako przypisy dolne, czcionka Arial Normal, rozmiar 10, interlinia: 1 wiersz.

2.Przypis jest traktowany jak zdanie, dlatego powinien zaczynać się wielką literą, a kończyć kropką.

3.W tekście numer przypisu umieszcza się bez spacji po wyrazie, przed przecinkiem. Na końcu zdania numer przypisu umieszcza się przed kropką, kończącą zdanie.

20.Kilka publikacji powołanych w ramach jednego przypisu należy oddzielić średnikiem, zachowując kolejność chronologiczną (nie alfabetyczną), np.

  1. Weralski, Finanse publiczne i prawo finansowe, Warszawa 1984, s. 260; Z. Ofiarski, K. Sawicka, W. Miemiec, M. Karlikowska, Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Wrocław 2010, s. 150; E. Chojna-Duch, Podstawy finansów i prawa finansowego, Warszawa 2011, s. 230.

4.Przypisy powinny zostać zredagowane zgodnie z następującym wzorem:

  1. publikacje książkowe: inicjał imienia i nazwisko autora, tytuł pisany kursywą, miejsce i rok wydania, numer strony, np.
  1. Weralski, Finanse publiczne i prawo finansowe, Warszawa 1984, s. 150.
  1. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2012, s. 15 i n. (lub s. 15-20).
  1. dzieła zbiorowe: inicjał imienia i nazwisko autora (ewentualnie: tytuł artykułu, jeśli stanowi on wyodrębnioną całość w ramach dzieła)*, tytuł dzieła, inicjał imienia i nazwisko redaktora (autorów), miejsce i rok wydania strona, np.
  1. Kowalczyk, [w:] Prawo finansowe, red. R. Mastalski, E. Fojcik-Mastalska, Warszawa 2013, s. 57.
  1. Hanusz, W kwestii autonomii prawa podatkowego, [w:] Prawo finansowe i nauka prawa finansowego na przełomie wieków, red. A. Kostecki, Kraków 2000, s. 71.
  1. artykuły pochodzące z czasopism: inicjał imienia i nazwisko autora, tytuł artykułu, tytuł czasopisma w cudzysłowie, rok wydania, numer (w przypadku stosowania numeracji ciągłej, należy podać numer w numeracji rocznej), numer strony, np.
  1. Hanusz, Zasada autonomii woli stron stosunków cywilnoprawnych w świetle prawa podatkowego, „Państwo i Prawo” 1998, z. 12, s. 38.
  1. tylko jedno dzieło (artykuł, książka) tego samego autora po raz kolejny – inicjał imienia, kropka, nazwisko autora, skrót „op. cit.” (bez cudzysłowów), np.
  1. Banaszak, op. cit., s. 727.
  1. Hanusz, op. cit., s. 38.
  1. jeśli w tekście pracy znajdą się obok siebie w kolejnych przypisach dwa odniesienia do jednej pozycji, należy stosować skrót „ibidem” (bez cudzysłowów), np.

przypis 1: B. Banaszak, op. cit., s. 727.

przypis 2: Ibidem, s. 727.

Strona 4 z 7

  1. jeśli cytowane pozycje jednego autora znajdą się w jednym przypisie to wówczas należy cytować z użyciem „idem” (bez cudzysłowów), np.
  1. Hanusz, Zasada autonomii woli stron stosunków cywilnoprawnych w świetle prawa podatkowego, „Państwo i Prawo” 1998, z. 12, s. 38; idem, W kwestii autonomii prawa podatkowego, [w:] Prawo finansowe i nauka prawa finansowego na przełomie wieków, red. A. Kostecki, Kraków 2000, s. 71.
  1. jeśli w jednym dziele jest cytowanych kilka tekstów tego samego autora, należy w przypisach (nie dotyczy to pierwszego przypisu danej pozycji) wprowadzić jednoznaczny skrót tytułu, który zróżnicuje te pozycje, np.

przypis 1: A. Hanusz, Zasada autonomii woli stron stosunków cywilnoprawnych w świetle prawa podatkowego, „Państwo i Prawo” 1998, z. 12, s. 38.

przypis 2: A. Hanusz, W kwestii autonomii prawa podatkowego, [w:] Prawo finansowe i nauka prawa finansowego na przełomie wieków, red. A. Kostecki, Kraków 2000, s. 71.

– w przypisach dalszych należy cytować następująco:

przypis 1: A. Hanusz, Zasada autonomii…, s. 38.

przypis 2: A. Hanusz, W kwestii autonomii…,  s. 71.

  1. strony internetowe: pełny adres strony wraz z datą dostępu, np.

http://-ms.gov-/projekty/projekty.php, (15. 01. 2008 r.).

i.materiały internetowe: tytuł wersji elektronicznej, tryb dostępu, informacja o dostępie, protokół dostępu (jeśli jest), data dostępu, np.

C.L. McGuire, Simple Tools to Assist in the Resolution of Troubled Banks, „World Bank Policy Note”, Washington 2012 (http://documents.worldbank.org/curated/en/2012/01/16226887/ simple-tools-assist-resolution-troubled-banks), s. 8, (15.04.2016 r.).

j.orzeczenia: rodzaj orzeczenia, nazwa organu, data, sygnatura, miejsce publikacji (ewentualnie wzmianka, że orzeczenie nie zostało opublikowane), np.

Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2011 r., I SA/Sz 184/11, „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” 2012, nr 5, poz. 11.

Wyrok NSA z dnia 29 września 2011 r., II FSK 1716/10, Lex nr 1099837.

Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 stycznia 2013 r., I SA/Ol 619/12, niepubl.

  1. jeśli w pracy przywoływane są akty prawne, należy w przypisie wskazać miejsce ich publikacji (w przypadku zmian: „ze zm.”, nie: „z późn. zm.”), np.

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej jako: „u.p.t.u.”.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz.

518 ze zm.), dalej jako: „u.g.n.”.

Strona 5 z 7

  1. schematy oraz tabele muszą być oparzone numerem i tytułem. Pod schematem lub tabelą musi być podane źródło obejmujące pełne dane publikacji, np.

Tabela 2. Zwolnienia podatkowe w podatku od nieruchomości

Nr

Opis

Wartość zwolnienia podatkowego (mln zł)

2009

2010

2011

2012

ZWOLNIENIA PRZEDMIOTOWE

1.

Zwolnienie budowli wraz z zajętymi pod nie gruntami wchodzącymi w

985

1 262

1 106

993

skład infrastruktury kolejowej (art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.)

2.

Zwolnienie gruntów, budynków i budowli pozostałych po likwidacji linii

4

4

3

5

kolejowych lub ich odcinków (art. 7 ust. 1 pkt 1a u.p.o.l.)

Zwolnienie budowli infrastruktury portowej, infrastruktury zapewniającej

3.

dostęp do portów i przystani morskich oraz zajęte pod nie grunty

40

44

16

48

(art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.)

Zwolnienie   gruntów   znajdujących   się   w   posiadaniu   podmiotu

4.

zarządzającego  portem  lub  przystanią  morską  (art.  7  ust.  1  pkt  2a

2

2

0

0

u.p.o.l.)

Źrodło: opracowanie własne na podstawie raportu Ministerstwa Finansów, Preferencje podatkowe w Polsce, Warszawa 2013.

Strona 6 z 7

PRZYKŁADOWY SPIS TREŚCI

Spis treści

WSTĘP

Rozdział I.

Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a zasada prawy materialnej

  • 1. Uwagi wstępne
  • 2. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a prawda materialna
  • 3. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a procesowe gwarancje prawdy materialnej
  • 4. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a swobodna ocena dowodów
  • 5. Uwagi końcowe

Rozdział II.

Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a zasada zupełności postępowania dowodowego

  • 1. Uwagi wstępne
  • 2. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a obowiązek zebrania materiału dowodowego przez organ podatkowy
  • 3. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a zupełność materiału dowodowego
  • 4. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego
  • 5. Uwagi końcowe

Rozdział III.

Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym

  • 1. Uwagi wstępne
  • 2. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a
  • 3. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a
  • 4. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego a
  • 5. Uwagi końcowe

zgłaszanie wniosków dowodowych przez strony udział stron w czynnościach dowodowych przesłuchanie strony

ZAKOŃCZENIE

Wykaz powołanych aktów prawnych

Wykaz literatury

Wykaz orzecznictwa

Wykaz tabel

Strona 7 z 7

WZORY STRONY TYTUŁOWEJ I DOKUMENTÓW WYMAGANYCH PRZEZ DZIEKANAT WYDZIAŁU PRAWA I ADMINISTRACJI UMCS

oraz

PRZEBIEG PROCESU SKŁADANIA I ARCHIWIZACJI PRAC Z WYKORZYSTANIEM

ARCHIWUM PRAC DYPLOMOWYCH

Wzór strony tytułowej (do pobrania): -umcs-/pl/do-pobrania,423.htm

Wzór oświadczeń i Autora pracy (do pobrania): -umcs-/pl/do-pobrania,423.htm

Instrukcja w sprawie kontroli antyplagiatowej i systemu Archiwum Prac Dyplomowych wraz z dokumentami do pobrania: -umcs-/pl/apd,8266.htm#page-1

Film instruktażowy – Przebieg procesu składania i archiwizacji prac z wykorzystaniem systemu Archiwum Prac Dyplomowych: https://login.umcs-/public/tutorial_apd.mp4

Sprawdzenie i ocena pracy z wykorzystaniem systemu Archiwum Prac Dyplomowych – Instrukcja dla studentów: http://phavi.umcs-/at/attachments/2015/1201/134020-apd-instrukcja-dla-studentow-skrocona.pdf

Przebieg procesu dyplomowania w systemie Archiwum Prac Dyplomowych – tabela krok po kroku: http://phavi.umcs-/at/attachments/2015/1201/132242-apd-przebieg-procesu-krok-po-kroku.pdf

Praca-licencjacka-przykład-115

Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Wydział Nauk Pedagogicznych

Katarzyna Sobiech

Numer albumu: 220694

Praca magisterska

na kierunku Pedagogika

Edukacja regionalna na Kurpiowszczyźnie

na przykładzie działalności edukacyjnej

gimnazjum w Kadzidle

Toruń 2012

Spis treści

Wstęp …………………………………………………………………………………………………………………….

3

Rozdział I ……………………………………………………………………………………………………………….

5

Edukacja regionalna w świetle literatury przedmiotu …………………………………………………..

5

1.

Omówienie podstawowych pojęć ……………………………………………………………………..

5

1.1.

Region ………………………………………………………………………………………………….

5

1.2.

Regionalizm ………………………………………………………………………………………….

8

1.3.

Dziedzictwo kulturowe …………………………………………………………………………

10

1.4.

Edukacja regionalna …………………………………………………………………………….

12

1.5.

Tożsamość regionalna ………………………………………………………………………….

15

1.6.

Mała ojczyzna ……………………………………………………………………………………..

17

2.

Ruch regionalny a tendencje globalizacyjne……………………………………………………..

20

Rozdział II ……………………………………………………………………………………………………………

23

Charakterystyka badanego regionu ………………………………………………………………………….

23

1.

Dzieje Kurpiowszczyzny ……………………………………………………………………………..

23

2.

Edukacja regionalna na Kurpiach ………………………………………………………………….

33

2.1.

Pierwsi działacze regionalni na Kurpiowszczyźnie ……………………………………….

33

2.2.

Kultura kurpiowska …………………………………………………………………………………..

34

Rozdział III …………………………………………………………………………………………………………..

44

Metodologiczne podstawy badań własnych ………………………………………………………………

44

1.

Cel, problematyka i pytania badawcze …………………………………………………………..

44

2.

Zmienne i wskaźniki zmiennych …………………………………………………………………..

45

1

  1. Metody oraz techniki badawcze 46
  1. Charakterystyka badanego środowiska 47

Rozdział IV         51

Wyniki badań własnych               51

4.1. Charakterystyka badanej populacji                51

4.2. Poziom wiedzy osób badanych na temat swojego regionu 53

4.3. Stosunek osób badanych do dziedzictwa swojego regionu                56

4.4. Wnioski i podsumowanie badań      65

Zakończenie      67

Bibliografia         69

Spis ilustracji      73

Spis tabel            74

Spis wykresów 75

Załączniki            76

2

Wstęp

Edukacja regionalna jest tą formą aktywności szkoły, która staje się coraz istotniejsza w sytuacji zetknięcia dzieci i młodzieży z postępującymi tendencjami globalizacyjnymi. Zapoznanie młodych ludzi z kulturą i dorobkiem własnego regionu jest konieczne do prawidłowego funkcjonowania we współczesnym świecie. Edukacja regionalna sprzyja rozwijaniu tolerancji i otwartości na inne kultury, umożliwia rozwijanie właściwych stosunków społecznych z przedstawicielami innych zbiorowości, uwrażliwia na dorobek kultury materialnej i niematerialnej własnego regionu oraz daje poczucie wspólnotowości i łączności z dorobkiem przodków.

Niniejsza praca magisterska poświęcona jest zagadnieniu edukacji regionalnej w jednym z gimnazjów znajdujących się na terenie Kurpiowszczyzny – w Kadzidle. Przeprowadzone badania miały na celu wykazanie, czy i w jakim stopniu przekonanie o odrębności kulturowej Kurpiowszczyzny jest dostrzegane przez młodzież gimnazjalną tego regionu, jak również czy i w jakim stopniu działalność edukacyjna szkoły przyczynia się do poznawania przez uczniów kultury regionu.

Przeprowadzając badania posłużyłam się własnym kwestionariuszem ankiety. Zaprezentowane w pracy dane stanowią analizę odpowiedzi uzyskanych od siedemdziesięciu ośmiu uczniów klas trzecich, uczęszczających do Publicznego Gimnazjum im. Generała Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” w Kadzidle.

Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym rozdziale podjęłam próbę zdefiniowania kluczowych dla pracy pojęć. Skoncentrowałam się na pojęciach „region”, „regionalizm”, „dziedzictwo kulturowe”, „edukacja regionalna”, „tożsamość kulturowa” oraz „mała ojczyzna”, pokrótce przedstawiłam stanowiska różnych badaczy związane z tymi kategoriami pojęciowymi. W rozdziale tym poruszyłam również kwestie związane z globalizacją, lokalizmem oraz glokalizacją – przedstawiłam definicje tych pojęć, a także ich wzajemne powiązanie i relacje występujące między nimi.

Drugi rozdział został poświęcony charakterystyce badanego regionu, czyli Kurpiowszczyźnie. Znalazły się w nim ogólne informacje dotyczące regionu (położenie, nazewnictwo) oraz historii Puszczy Kurpiowskiej. Przedstawieni zostali pierwsi działacze

3

regionalni, którzy dążyli do rozwoju Kurpiowszczyzny. W drugim rozdziale zajęłam się również przedstawieniem kultury kurpiowskiej – stroju, gwary, rękodzieła (rzeźby, wycinanki, tkactwo, plastyka obrzędowa), a także opisem tradycyjnych obrzędów związanych z takimi uroczystościami regionalnymi, jak Niedziela Palmowa, Wesele Kurpiowskie czy Miodobranie.

W rozdziale trzecim zawarte zostały metodologiczne podstawy pracy. Zostały w nim określone cel, problematyka badań i pytania badawcze, metody i techniki badawcze oraz charakterystyka badanego środowiska, czyli gimnazjum w Kadzidle.

Szczegółowe wyniki badań własnych ukazane są w rozdziale czwartym. Znalazły się w nim wyniki dotyczące charakterystyki badanej populacji, poziomu wiedzy osób badanych na temat swojego regionu oraz wyniki prezentujące stosunek osób badanych do dziedzictwa swojego regionu. W rozdziale tym zaprezentowałam wnioski płynące z przeprowadzonych badań własnych, jak również podsumowanie pracy.

4

Rozdział I

Edukacja regionalna w świetle literatury przedmiotu

1.Omówienie podstawowych pojęć

Na wstępie rozważań teoretycznych warto zwrócić uwagę, iż we współczesnej literaturze dotyczącej interesującego mnie obszaru badawczego można napotkać różnego typu pojęcia, które mogą wydawać się tożsame i potocznie są używane zamiennie. Należy wśród nich wymienić między innymi: regionalizm, edukacja regionalna, dziedzictwo kulturowe, dziedzictwo regionalne, mała ojczyzna czy ojczyzna prywatna. W pierwszej części tego rozdziału podejmę się próby zdefiniowania niektórych z wymienionych wyżej pojęć, powołując się na stanowiska znanych antropologów, pedagogów, socjologów etc.

1.1.        Region

Słowo „region” pochodzi od łacińskiego wyrazu regio, który oznacza krainę, okolicę czy dzielnicę. Pierwotnie miał on tylko znaczenie geograficzne.

Słownik Języka Polskiego PWN traktuje region jako: „obszar o określonych cechach krajobrazowych, etnograficznych lub gospodarczych”1.

Jerzy Nikitorowicz wskazuje, że region w znaczeniu najszerszym to świat ogólnoludzki, który stanowi odniesienie w zakresie więzi i wzorów interakcji w różnych sferach rzeczywistości, a także w znaczeniu terytorialnym. Kiedy patrzymy na region przedmiotowo, to widzimy region administracyjny. Gdy zaś traktujemy region podmiotowo staje się on regionem wyodrębnionym w rezultacie działań podmiotów, które świadomie dążą do jego rozwoju2.

Henryk Samsonowicz zauważa, że regiony nie są dane raz na zawsze, a ich przeobrażenia są efektem zarówno wewnętrznych przemian, jak i zewnętrznych oddziaływań. Wskazuje również na trzy role współczesnych regionów:

1Słownik Języka Polskiego PWN, http://sjp.pwn-/szukaj/region, data wejścia: 04.08.2011.

2J. Nikitorowicz, Edukacja regionalna i międzykulturowa, Warszawa 2009, s. 216 – 217.

5

Zapewnienie poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji oraz umożliwienie łatwiejszych kontaktów społecznych;

Umożliwienie mieszkańcom wpływania w mniejszym lub większym stopniu na funkcjonowanie regionu – tworzenie reprezentacji społecznych, które wyrażać będą wolę społeczności;

Nadawanie realnego kształtu pojęciu szerszego obszaru – państwa3.

Deklaracja Rady Europy (Bordeaux 1978 r.) prezentuje ideologiczne ujęcie tego pojęcia, mówiąc: „region to wspólnota ludzka żyjąca w obrębie największej obszarowo jednostki danego kraju i charakteryzująca się historyczną lub kulturową, geograficzną lub gospodarczą jednolitością albo kombinacją tych cech charakterystycznych, które danej ludności nadają jednolity charakter w zakresie dążenia do realizacji wspólnych interesów i celów”4.

Piotr Petrykowski zwraca uwagę na cztery historyczne ujęcia badań nad regionem, do których należą:

Ujęcie klasyczne – wydziela się tu regiony naturalne (fizyczno-geograficzne) i regiony sztuczne (społeczno-ekonomiczne) które są pochodną zróżnicowania przyrodniczego;

Ujęcie dogmatyczne – pojawia się tu pojęcie regionu ekonomicznego, który powstaje w rezultacie przestrzennych zróżnicowań działalności produkcyjnych;

Ujęcie pozytywistyczne – region jest odzwierciedleniem przestrzennego zróżnicowania cech społeczno-ekonomicznych;

Ujęcie dialektyczne – region rozpatrywany jest w kategoriach systemu (systemy regionalne)5.

Jan Turowski wskazuje na pięć sposobów rozumienia pojęcia region:

3H. Samsonowicz, O większej i małej Ojczyźnie, [w:] Tożsamość narodowa a ruch regionalny w Polsce, red.

  1. Kociszewski, A. J. Omelaniuk, K. Orzechowski, Ciechanów 1998, s. 60.

4B. Wagner, Region i regionalizm. Od oporu przeciwko modernizacji do jej propagowania?, cyt. za: P. Petrykowski, Edukacja regionalna. Problemy podstawowe i otwarte, Toruń 2003, s. 81.

5P. Petrykowski, Edukacja regionalna…, s. 78.

6

Geograficzno – przyrodniczy – regionem w tym ujęciu są krainy posiadające wspólne cechy środowiska naturalnego;

Fizjograficzno – krajobrazowy – region to środowisko przyrodnicze, które ludzie postrzegają i odbierają jako niepowtarzalne wartości krajobrazowe. Chodzi tu o tzw. krajobraz rodzimy, który (nawet przekształcony przez ludzi) nadal jest postrzegany jako piękny, harmonijny;

Przestrzenno – funkcjonalny – inaczej region osadniczo – ekonomiczny. Autor ma tutaj na myśli wyodrębnianie się regionów, które są podporządkowane centralnemu ośrodkowi w danym kraju. Istnieje tu wzajemna zależność powiązania centrum układu z siecią regionów;

Administracyjny – region ten jest konsekwencją podziału administracyjnego kraju w wyniku przeobrażania ustroju polityczno – administracyjnego;

Społeczno – kulturowy – na ten typ regionu składają się ukształtowane w rezultacie wzajemnych interakcji międzyludzkich obyczaje, odrębności językowe, folklor, sztuka, architektura itp. Wymienione wcześniej rodzaje regionów stanowią podstawę do kształtowania się regionu społeczno – kulturowego6.

Pojęcie regionu jest bardzo często stosowane i spotkać można wiele jego różnorodnych definicji. Toteż, aby uchronić się przed błędnym zdefiniowaniem tego pojęcia lub jego nadinterpretacją, Piotr Petrykowski mówi, że „bezpieczne byłoby przyjęcie, że region to obszar dający się określić przez grupę cech odróżniającą go od innych”7.

Na potrzeby tej pracy pojęcie regionu będę definiować – za Henrykiem Samsonowiczem – jako: „terytorium powiązane wydarzeniami przeszłości, legitymujące się jako określona całość odrębnymi dziejami. Region łączy w sobie odrębność geograficzną, gospodarczą i kulturową”8. Zwraca się tu więc uwagę na wspólne losy historyczne, które przyczyniły się do wytworzenia wspólnych obyczajów, języka, form życia zawodowego, a także ułatwiły przyspieszenie nawiązywania stosunków społecznych między ludźmi zamieszkującymi dany region.

6J. Turowski, Regiony – regionalizm – lokalizm, [w:] Czym jest regionalizm?, red. S. Bednarek, Wrocław – Ciechanów 1998, s. 100 – 116.

7P. Petrykowski, Edukacja regionalna…, s. 82.

8H. Samsonowicz, O większej i małej Ojczyźnie, [w:] Tożsamość narodowa…, s. 60 – 61.

7

1.2.        Regionalizm

Stanisław Dąbrowski określa regionalizm jako: „zespół oryginalnych i specyficznych wartości duchowych i materialnych, wyraz indywidualnych i zbiorowych poglądów i postaw, i odpowiadających im działań (inspirowanych specyficznymi wartościami materialnymi i duchowymi regionu)”9. Ujmuje on regionalizm jako ideę, jak również jako działalność praktyczną.

Z kolei Krzysztof Kwaśniewski podaje taką definicję tego pojęcia: „Regionalizm to ruch społeczny, którego ideologią jest pielęgnowanie i krytyczne rozwijanie dziedzictwa regionu społeczno – kulturowego, po to, by optymalnie uczestniczyć w realizacji celów większej zbiorowości (narodu, państwa) nie tracąc własnej tożsamości jako nieodłącznej i specyficznej części tej większej zbiorowości, pełniącej w niej niepowtarzalną, choć zmieniającą się rolę”10. Autor ujmuje więc regionalizm jako regionalną samoświadomość społeczną i nadaje mu charakter lokalnego patriotyzmu. Zwraca również uwagę na konieczność społecznej, administracyjnej i gospodarczej podmiotowości regionu – w przeciwnym razie staje się on jedynie umownie wydzieloną jednostką przestrzenną.

Anatol Jan Omelaniuk w następujący sposób definiuje pojęcie regionalizmu: „Regionalizm jest przede wszystkim szczególną postawą wobec własnego regionu, jest ideologią, która w regionalnych właściwościach kawałka ziemi upatruje cennych wartości, a jednocześnie wartości tych chce strzec i rozwijać”11.

Paweł Śliwa zwraca uwagę na fakt, że współczesny regionalizm łączy się z lokalizmem i stanowi alternatywę dla procesów globalizacyjnych oraz ich uzupełnienie. Zdaniem Autora regionalizm obejmuje kilka wymiarów:

Społeczno – kulturowy – jego przejawem jest podzielane przez większość członków zbiorowości przekonanie o odrębności regionu, wspólna tradycja, obyczaje, gwara;

9S. Dąbrowski, Regionalizm z perspektywy historycznej, [w:] Regionalizm polski. Przeszłość i teraźniejszość, pod red. A. J. Omelaniuka, Ciechanów 1990, s. 21.

10K. Kwaśniewski, Regionalizm, Poznań 1986, s. 3.

11A. J. Omelaniuk, Regionalizm współczesny – jego znaczenie i rola w procesie oddziaływania na młodzież u progu XXI wieku, [w:] Edukacja regionalna. Dziedzictwo kulturowe w zreformowanej szkole, pod red. S. Bednarka, Wrocław 1999, s. 64.

8

Ekonomiczny – jego wskaźnikiem jest postrzegana obiektywnie lub subiektywnie specyfika regionu i poziomu rozwoju gospodarczego czy występowanie dominujących wzorów gospodarowania;

Polityczny – wiąże się z artykułowaniem wspólnych interesów społeczności na forum publicznym12.

Aleksander Kazimierz Patkowski poprzez regionalizm rozumie „ruch usiłujący obudzić w najważniejszych naturalnych ośrodkach prowincjonalnych działalność niezależną od stolicy państwa. Inaczej, regionalizm jest tendencją do wysuwania i rozważania przede wszystkim interesów okolicy, którą się zamieszkuje”13.

Jan Turowski mówi o regionalizmie w następujący sposób: „jest to ruch społeczny obejmujący działania mające na celu odkrywanie, utrzymywanie i rozwijanie wartości przyrodniczych, materialnych i kulturowych danej miejscowości, małego czy wielkiego regionu. Jest to nowa orientacja, nowa <<filozofia życia>>, poszanowania natury, przeszłości i budowania na nich przyszłości”14. Zwraca uwagę na zgodność między regionalizmem a lokalizmem, który przejawia się między innymi w przenoszeniu się ludzi z dzielnic centralnych wielkich aglomeracji do miast średnich i małych lub na tereny wiejskie oraz preferowaniem miejsko-wiejskiego stylu życia.

W niniejszej pracy mówiąc o regionalizmie będę miała na myśli pojęcie zdefiniowane przez Jerzego Nikitorowicza w następujący sposób: „regionalizm można traktować jako ruch społeczny dążący do utrzymania, odrodzenia odrębności kulturowej określonego regionu, opanowania wiedzy o nim, propagowania jej, utrzymania i kultywowania typowych właściwości regionu”15. W tym kontekście regionalizm wiąże się z terytorium, ojcowizną, krajowością, elementami kultury regionalnej, zwyczajami, obyczajami, świadomością własnej swoistości i odmienności. A zadaniem edukacji regionalnej byłoby między innymi wyposażanie dzieci i młodzieży w wiedzę o regionie, zapoznawanie, uwrażliwianie, wzmacnianie i chronienie wartości rdzennych, wdrażanie uczniów do ich kultywowania, kształtowanie świadomej więzi z ojczyzną prywatną.

12P. Śliwa, Regionalizm w Polsce a zjednoczenie Europy, cyt. za: P. Petrykowski, Edukacja regionalna…, s.

102– 103.

13A. K. Patkowski, Idee przewodnie regionalizmu, cyt. za: D. Żołądź – Strzelczyk, W. Jamrożek, Edukacja regionalna w ujęciu Aleksandra Kazimierza Patkowskiego, [w:] Edukacja regionalna, s. 116.

14J.  Turowski,  Regiony  –  regionalizm  –  lokalizm,  [w:]  Czym  jest  regionalizm,  pod  red.  S.  Bednarka,

Wrocław – Ciechanów 1998, s. 100.

15J. Nikitorowicz, Edukacja regionalna i międzykulturowa, s. 218.

9

Tagi: ,